Zubimendi ‘lột xác’: Tiền vệ phòng ngự mà ghi bàn như tiền đạo, Arsenal có ‘quái vật’ mới?
Martin Zubimendi, tân binh “lạ hoắc” của Arsenal, đang khiến cả Premier League phải kinh ngạc với khả năng săn bàn đột biến. Từ một tiền vệ phòng ngự thuần túy, anh bỗng biến hình thành mũi nhọn nguy hiểm, liên tục “nổ súng” mang về chiến thắng cho Pháo thủ. Liệu đây có phải là “quái vật” mà Mikel Arteta hằng mong đợi?
Zubimendi: Ghi bàn “như ăn kẹo”, phong cách bất ngờ
Một tân binh đến một vùng đất lạ, Martin Zubimendi đang trải qua mùa giải bùng nổ nhất sự nghiệp về số lượng bàn thắng. Với pha lập công quyết định trong chiến thắng 3-2 của Arsenal trước Chelsea ngay tại Stamford Bridge, chàng trai người Tây Ban Nha đã có 4 bàn ở mùa giải này. Con số này có thể chẳng là gì so với những “cỗ máy” như Erling Haaland, nhưng với một tiền vệ phòng ngự danh nghĩa, đó là một thành tích không thể xem thường.
Tuy nhiên, vai trò “tiền vệ phòng ngự” của anh chàng này dường như ngày càng trở nên… danh nghĩa. Cảm giác rằng Zubimendi còn có thể làm được nhiều hơn thế không chỉ đến từ những bàn thắng thông minh, gọn gàng từ những khoảng trống quanh vòng cấm. Mà còn bởi Arsenal đang xây dựng một nền tảng để cho phép Zubimendi làm nhiều hơn là chỉ điều tiết bóng và “sút xa vài phát cho vui”.
HLV Mikel Arteta rõ ràng muốn anh làm được nhiều hơn. “Khi chúng ta nói về Zubi, cậu ấy còn có thể làm gì nữa?”, Arteta hỏi đầy ẩn ý. “Cậu ấy có thể làm bất cứ điều gì mình muốn. Điều đó khá giống với phẩm chất của Declan Rice. Chúng tôi chỉ cần tiếp tục ‘mở khóa’ điều đó trong hệ thống, trong bộ não của cậu ấy, vì cậu ấy quá giỏi trong việc chiếm lĩnh các không gian khác nhau, rê dắt bóng, giành chiến thắng trong các pha tranh chấp, và cậu ấy có tài năng khi xâm nhập vào 1/3 sân cuối cùng và vòng cấm. Cậu ấy rất điềm tĩnh. Cậu ấy nhìn thấy bức tranh rất rõ ràng.”
“Đánh lừa” đối thủ, bí kíp mới của Arsenal
Điều đáng nói hơn cả là Zubimendi dường như nhìn thấy những gì Rice và Martin Odegaard cũng nhìn thấy. Điều đó trở nên rõ ràng trong một trong những “chiêu bài” mới ấn tượng nhất của Arsenal trong những tuần gần đây: những pha di chuyển của Zubimendi đảo ngược hàng tiền vệ, một sơ đồ 4-3-3 cổ điển được đảo ngược khi tiền vệ trụ danh nghĩa dâng cao sát tiền đạo. Nghe có vẻ phức tạp, nhưng hiệu quả thì miễn bàn!
Nó bắt đầu một cách khá ngẫu nhiên trong trận đấu với Chelsea. Từ một pha phát bóng lên, Arsenal xếp đội hình khá tiêu chuẩn, các trung vệ giãn ra với cả Zubimendi và Rice đều cung cấp các lựa chọn chuyền bóng bên trong. Tuy nhiên, Odegaard phát hiện khoảng trống phía sau Enzo Fernandez và quyết định “điều tra”. Dường như Zubimendi cũng nhận ra động thái của đội trưởng và kết luận rằng sẽ có khoảng trống phía trên cho anh tấn công. Đó là một pha di chuyển nhẹ nhàng từ khu vực xây dựng lối chơi hơn là một pha bứt tốc bùng nổ, nhưng nó đã được các đồng đội của anh nhận ra và tất cả cùng vào guồng.
Phần lớn những gì tiếp theo diễn ra ngoài tầm nhìn, nhưng khi Zubimendi dâng cao, Leandro Trossard di chuyển vào một không gian bên trong, điều gì đó có thể gần với vị trí tiền vệ lệch trái mà Rice thường xuyên xuất hiện. Điều đó còn có lợi thế là cho phép Viktor Gyokeres dạt vào khoảng trống bên cánh trái, nơi anh đã thể hiện rất hiệu quả — và đây là một trong những màn trình diễn ấn tượng nhất của anh trong màu áo Arsenal cho đến nay — với Zubimendi lấp đầy khoảng trống đó.
Một đường chuyền dài lỏng lẻo của Gabriel, có vẻ như nhắm đến Zubimendi, tưởng chừng như sẽ phá hỏng pha tấn công, nhưng như mọi khi, Jurrien Timber đã nhanh chóng nắm bắt được khả năng phá vỡ. Anh ta đánh gót cho Trossard, người ngay lập tức biết phải làm gì với nó. Và đó là cách, bảy đường chuyền sau khi anh còn đang lởn vởn ở vị trí tiền vệ phòng ngự, Zubimendi tìm thấy mình đang đuổi theo một trái bóng phía sau hàng phòng ngự đối thủ, một tiếng hô hy vọng dâng trào từ khán đài đội khách.
Trong trường hợp này, pha di chuyển đó không mang lại bàn thắng. Wesley Fofana có tốc độ để cản phá và Zubimendi không giữ được thăng bằng trên mặt sân Stamford Bridge kém chất lượng. Tuy nhiên, Arsenal đang thử chiến thuật này thường xuyên. Ngay cả ở đầu trận đấu, anh cũng đã có một pha “đi chơi” khi Bukayo Saka lùi sâu để nhận bóng. Fernandez lơ là và điều đó mở ra một khoảng trống bên cánh phải. Đáng lẽ phải có nhiều hơn nhưng đường chuyền sệt của Zubimendi từ cánh phải hơi chậm so với Gyokeres, người đã xoay người tốt thoát khỏi nguy hiểm và tung cú sút.
Dù vậy, gần như trận nào gần đây bạn cũng sẽ tự hỏi: “Làm thế nào mà Zubimendi lại ở đó được nhỉ?”. Không phải là chiến thuật này đang phát minh lại bánh xe. Bộ ba tiền vệ linh hoạt của Arsenal thường bắt đầu các pha bóng giống như một tiền vệ trụ kép, trong những trường hợp đó, việc một trong hai tiền vệ lùi sâu dâng cao và tham gia tấn công là hoàn toàn bình thường. Điều thú vị là đội bóng này đã nhanh chóng kết luận rằng tân binh của họ có thể “kéo giãn đôi chân”, lao lên phía trước để chiếm những khoảng trống mà không ai ngờ anh sẽ lấp đầy.
Odegaard lùi sâu, Zubimendi dâng cao: Chiêu bài bất ngờ
Pha di chuyển này của Zubimendi còn phục vụ một mục đích khác. Người hâm mộ Arsenal thường thất vọng với xu hướng của Odegaard là lùi sâu hơn những gì họ mong đợi từ một trong những cầu thủ sút xa tốt nhất của họ, một tiền vệ đã ghi được hai con số bàn thắng trong nhiều mùa giải. Đây không phải là nơi để tranh luận về điều đó — mặc dù khó có thể bỏ qua cảm giác rằng anh và đội bóng của mình sẽ còn tốt hơn nếu Odegaard ở trên cao hơn thường xuyên — không ít vì Arsenal đã giảm thiểu các vấn đề phát sinh từ đó. Nếu Odegaard không lấp đầy khoảng trống, Zubimendi sẽ làm điều đó.
Đó thậm chí có thể là một ưu điểm được tạo ra từ một vấn đề. Sẽ mất một thời gian nữa các hậu vệ mới ngừng theo kèm một cầu thủ sút xa chất lượng như Odegaard. Nếu anh ta có thể kéo họ ra khỏi vị trí, thì điều đó sẽ mở ra những khoảng trống cho Zubimendi, người có thể nhận thấy mình không bị tiền vệ tấn công đối phương theo kèm chặt chẽ. Zubimendi có quyền dâng cao và Arsenal đang tìm thấy anh.
Trước tháng 12, Zubimendi chỉ chạm bóng 0.88 lần trong vòng cấm mỗi 90 phút, hơi thấp hơn mức trung bình sự nghiệp của anh. Nhưng kể từ đầu tháng trước, con số đó đã tăng vọt lên 1.95. Đó không hoàn toàn giống với con số mà Rice đang có, chứ đừng nói đến Odegaard, nhưng đó không phải là vấn đề. Nó nhiều hơn đáng kể so với bất kỳ ai có thể mong đợi từ một tiền vệ phòng ngự danh nghĩa. Và hãy nhìn xem những pha chạm bóng đó đang ở đâu, những khu vực nguy hiểm nhất xung quanh vòng cấm. Khả năng “ma nhập” vào những khu vực chủ chốt của anh thật khó tin!
Không lúc nào pha di chuyển này hiệu quả bằng bàn thắng của Zubimendi trong chiến thắng 4-1 trước Aston Villa để kết thúc năm 2025. Ban đầu, cầu thủ số 36 của Arsenal ở vị trí cao vì anh đã dâng cao để gây áp lực lên Youri Tielemans sau một đường chuyền mạo hiểm vào trong của hậu vệ phải Lamine Bogarde. Áp lực của anh đã được đền đáp nhưng điều nổi bật nhất là cách Zubimendi phản ứng khi bóng đến chân Odegaard.
Anh không cần do dự, đánh giá các lựa chọn hay lùi về. Anh cứ thế lao lên. Trong một giây, Tielemans cân nhắc theo kèm anh sau khi đã kết luận rằng Viktor Gyokeres sẽ là vấn đề của người khác. Cuối cùng, cầu thủ người Bỉ thấy Odegaard đang lao về phía mình và đương nhiên kết luận rằng đó là mối nguy hiểm lớn nhất. Anh không thể ngăn cản được, đội trưởng Arsenal tung đường chuyền giữa hai trung vệ của Villa để Zubimendi dứt điểm gọn gàng.
Sẽ còn bao nhiêu bàn thắng như thế nữa? Có lẽ không nhiều. Chẳng bao lâu nữa các đội bóng có thể điều chỉnh để ngăn chặn những pha dâng cao của Zubimendi. Có thể khi Odegaard lùi sâu thì nhiệm vụ phòng ngự sẽ thay đổi hoặc có thể đối phương chỉ chuẩn bị chấp nhận rủi ro từ một cầu thủ với 18 bàn thắng trong sự nghiệp. Nếu Arteta muốn lùi tiền vệ tấn công giỏi nhất của mình để đẩy tiền vệ trụ lên, điều đó nghe có vẻ là điều mà một vài huấn luyện viên có thể cho phép anh ta làm.
Trong bức tranh lớn, điều đó không thực sự quan trọng. Điều quan trọng là Zubimendi, Odegaard và Rice mới chỉ đá chính cùng nhau 9 trận nhưng họ đã chơi như thể đã gắn bó với nhau nhiều năm, người này dâng cao người kia lùi lại theo một cách mà bất kỳ người hâm mộ tuyển Anh nào cũng có thể chứng thực rằng thường có ý nghĩa về mặt lý thuyết hơn là thực tế. Hiện tại, Odegaard và Zubimendi đang luân chuyển để giúp người sau có những pha xâm nhập vòng cấm. Nếu và khi các đội bóng ngăn chặn được điều đó, có thể giả định rằng Arsenal sẽ tìm ra điều gì đó khác.
Đó tự nó là một điểm cộng đặc biệt cho Zubimendi. Mới chỉ cách đây 5 tháng anh bắt đầu chơi ở vị trí có lẽ là khó khăn nhất trong bóng đá ở giải đấu khó khăn nhất. Anh đã làm chủ nó đến mức những cách thức mới phải được tìm ra để tân binh này tự thử thách bản thân. Hãy tưởng tượng anh ấy có thể gây ra thiệt hại như thế nào khi đã thực sự hòa nhập vào thế giới lạ lùng của Premier League!
